رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با استفاده از آن ، فرصتى براى بسط دعوت خويش در ساير نقاط جزيرة العرب و حتى خارج از آن يافت . امتياز ديگر اجازهء ورود به مكه براى انجام عمره بود كه البته به سال بعد موكول شد . بنابراين ، از آن به بعد رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و مسلمانان توانستند بدون جنگ براى عمره به مكه بروند و علاوه بر انجام شعاير دينى ، به اعراب نشان دهند كه آنان نيز كعبه را معظم مىشمرند و اين گونه نيست كه مشتى اوباش و ولگرد و از طبقهء صعاليك باشند ، آن گونه كه قريش دربارهء آنان مىگفت . در سال هفتم هجرت آن حضرت همراه شمار زيادى از اصحاب خود فرصت انجام « عمرة القضاء » را در مكه يافت . اما مهمتر از اين دو ، امتياز اين كه مسألهء صلح ، گذار از يك مرحله بود . قريش موجوديت سياسى دولت مدينه را پذيرفت . تا پيش از آن ، قريش در انديشهء نابودى مسلمانان بود ، اما اكنون پذيرفته بود كه براندازى اسلام كار آسانى نيست و بايد آن را به عنوان يك واقعيت بپذيرد . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم با دورانديشى ويژه خود ، اين حركت را آغاز فتح مكه مىدانست و خداوند نيز در آيات قرآن اين صلح را فتح و پيروزى آشكار شناساند . جابر مىگويد : ما فتح مكه را جز روز حديبيه نمىبينيم . « 1 » گفته‌اند كه سورهء فتح دربارهء صلح حديبيه نازل شده و چنان كه گذشت آياتى از آن دربارهء بيعت رضوان است . در آغاز سوره آمده است : « إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً » . پس از آن در آيه يازدهم و دوازدهم سورهء فتح اشاره به اعرابى دارد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در طول راه آنان را به همراهى فراخواند ، اما گفتند كه گرفتارى اهل و عيال و مال و منال خود را دارند . تصور آنان بر اين بود كه اين گروه هرگز به خانه‌هاى خود باز نخواهند گشت . « 2 » « از اعراب باديه نشين ، آنان را كه از جنگ تخلف كرده‌اند ، به تو خواهند گفت : دارايى و كسان ما ، ما را از جنگ بازداشتند ، پس براى ما آمرزش بخواه ، به زبان چيزى مىگويند كه در دلشان نيست ؛ بگو : اگر خدا برايتان زيانى بخواهد يا سودى بخواهد ، چه كسى مىتواند در برابر خدا آن را دگرگون كند ؟ بلكه اوست كه به كارهايتان آگاه است . يا مىپنداشتيد كه پيامبر و مؤمنان هرگز نزد كسانش باز نخواهد گشت و دل به اين خوش كرده بوديد . پندار بدى داشتيد و مردمى سزاوار هلاكت بوده‌ايد . » خداوند در ادامهء همين آيات ، با ابراز رضايت از بيعت كنندگان پاداش آنان را « فتح

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 109 ( 2 ) . نك : الدرالمنثور ، ج 6 ، ص 72 ؛ مجمع البيان ، ج 9 ، ص 114